स्पेन र फ्रान्समा डढेलो : १ लाख ४० हजार मानिस विस्थापित, म्याड्रिडमा सङ्कटकाल घोषणा

काठमाडौं : स्पेनको राजधानी म्याड्रिड नजिकै भीषण डढेलो फैलिएपछि स्पेन सरकारले राष्ट्रिय सङ्कटकाल घोषणा गरेको छ। पश्चिमी म्याड्रिडका तीनवटा फरक-फरक डढेलो आपसमा गाभिएर एउटा विशाल रूप लिएपछि अग्निनियन्त्रकहरूले आगो नियन्त्रणमा लिन नसकिएको बताएका छन्।

अत्यधिक तापक्रम, तीव्र हावाहुरी र डढेलोका ज्वालाहरू आपसमा मिसिएका कारण स्थिति जटिल बनेको छ। म्याड्रिड क्षेत्रीय प्रमुख इसाबेल डियाज आयुसोले यसलाई 'क्षेत्रकै इतिहासकै सबैभन्दा भयानक डढेलो'को संज्ञा दिएकी छन्।

उता फ्रान्सको दक्षिण-पश्चिमी क्षेत्र जिरोन्ड  र ल्यान्ड्समा पनि डढेलोले भीषण रूप लिएपछि १ लाख १० हजारभन्दा बढी मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। डढेलोको दिशा परिवर्तन भई बोर्डो शहरतर्फ बढेपछि थप बस्तीहरू खाली गराउने तयारी गरिएको छ। फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले उद्धार तथा राहतका लागि सेना परिचालन गरेका छन्।

स्पेनको आपतकालीन सेवाका अनुसार डढेलो राजधानी म्याड्रिडबाट करिब ५० किलोमिटर टाढा रहेका रोब्लेडो डि चावेला र फ्रेस्नेडिलास डि ला ओलिभा नगरपालिकाहारातर्फ तीव्र गतिमा बढिरहेको छ।

म्याड्रिड क्षेत्रीय सरकारका आपतकालीन व्यवस्थापन प्रमुख कार्लोस नोभिलोले भने, 'डढेलो अहिले आफ्नो चरम रूपमा छ र यो अग्निनियन्त्रकहरूको क्षमताभन्दा बाहिर गइसकेको छ। आगोको मुख्य केन्द्रमा गएर निभाउन असम्भव भएपछि बचाउका उपायहरू मात्र अपनाइएको छ।'

आगोको ज्वाला नियन्त्रण गर्न स्पेनको 'मिलिटरी इमर्जेन्सी युनिट' खटाइएको छ। सुरक्षाकर्मीको मुख्य ध्यान एल एस्कोरियाल शहर नजिकैको क्षेत्र जोगाउनेतर्फ केन्द्रित छ। यस्तै, छिमेकी प्रान्त आभिलामा फैलिएको बुर्गोहोंडो डढेलो म्याड्रिडको डढेलोसँग मिसिने खतरा बढेकाले अधिकारीहरू चिन्तित बनेका छन्।

म्याड्रिड क्षेत्रमा ६० हजारभन्दा बढी मानिस प्रभावित भएका छन्, जसमध्ये ३० हजारलाई घर छाड्न लगाइएको छ भने २० हजार मानिसलाई घरभित्र 'लकडाउन' मा रहने आदेश दिइएको छ।

आगोको त्रासका कारण गाउँ छाड्न बाध्य ८६ वर्षीय एक स्थानीयवासीले भने, 'यदि तपाईं यसको सामना गर्न खोज्नुहुन्छ भने यसले तपाईंलाई निल्छ। म र मेरो परिवारले पाइपबाट पानी छर्केर घर जोगाउने प्रयास गर्यौँ, तर अग्निनियन्त्रकहरू आएर सबैलाई तुरुन्त भाग्न भने। मैले जीवनमा कहिल्यै यस्तो देखेको थिइनँ।'

प्रारम्भिक अनुमान अनुसार म्याड्रिडमा ६ हजार हेक्टर र आभिलामा ९ हजार हेक्टरभन्दा बढी वन क्षेत्र जलेर नष्ट भइसकेको छ। प्रहरीले आभिला डढेलो लापरवाहीका कारण सुरु भएको आशङ्कामा एक जनालाई गिरफ्तार गरी अनुसन्धान अघि बढाएको छ।

दक्षिण-पश्चिमी फ्रान्समा फैलिएको डढेलोलाई स्थानीय अधिकारीहरूले डढेलोू (अत्यन्त विशाल डढेलो) को संज्ञा दिएका छन्। जिरोन्ड क्षेत्रमा मात्रै १९ हजार हेक्टरभन्दा बढी वन सखाप भएको छ भने कम्तीमा ८० वटा घरहरू जलेर खरानी भएका छन्। पर्यटकीय क्षेत्र क्याप फेरेट प्रायद्वीप पूर्ण रूपमा खाली गराइएको छ। स्थलमागहरू बन्द भएपछि हजारौँ पर्यटक र स्थानीयहरूलाई डुङ्गामार्फत उद्धार गरिएको छ।

अग्निनियन्त्रक प्रमुख मार्क भर्मेलेनका अनुसार सन् २०२२ को विनाशकारी डढेलोभन्दा पनि यसपटकको परिस्थिति निकै गम्भीर छ। खडेरी र सुक्खा मौसमका कारण रातिको समयमा पनि आगो झनै फैलिरहेको छ। आगो निभाउने क्रममा ५० भन्दा बढी अग्निनियन्त्रकहरू घाइते भएका छन्।

युरोपेली सङ्घले स्पेन र फ्रान्समा आगो नियन्त्रणका लागि विशेष विमान र हेलिकप्टरहरू परिचालन गरेको छ। जलवायु परिवर्तनका कारण युरोप विश्वका अन्य महादेशभन्दा दोब्बर तीव्र गतिमा तातिरहेको कोपर्निकस क्लाइमेट चेन्ज सर्भिसले जनाएको छ। लगातारको लू र खडेरीका कारण वनजंगल सुक्खा भई डढेलो तीव्र रूपमा फैलिन सघाउ पुगेको विज्ञहरूको भनाइ छ।