इरान : तेलको मूल्य इरान युद्ध सुरु हुनुभन्दा पहिलेको अवस्थामा झरेको छ । प्रमुख समुद्री मार्ग स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट यातायात क्रमशः पुनः सुरु हुन थालेपछि तेलको मूल्य ओरालो लाग्न थालेको हो । विश्वव्यापी बेन्चमार्क ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य संक्षेपमा प्रतिब्यारेल ४७२.४८ (पाउण्ड ५५) भन्दा तल झरेको थियो, जुन २८ फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरायलले इरानमा आक्रमण गर्नु अघिल्लो दिनको मूल्य हो । पछि यो बढेर ४७२.६३ मा पुगेको थियो ।
इरानले आक्रमणको जवाफ दिँदै उक्त जलमार्ग लगभग बन्द गरेपछि ऊर्जा मूल्यहरूमा ठूलो उतार–चढाव देखिएको थियो । किनभने यो तेल र ग्यास ढुवानीका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मार्ग हो । तेलको मूल्य हाल घट्दै गएको छ । विशेष गरी १७ जुनमा अमेरिका र इरानबीच भएको एक समझदारीपछि, जसले इरानको आणविक कार्यक्रमलगायत विषयमा ६० दिनको वार्ता अवधि तय गरेको छ ।
दुवै पक्षका प्रतिनिधिहरूले गत सप्ताहान्तमा स्विट्जरल्याण्डमा वार्ता गरेका थिए, जसको उद्देश्य युद्ध अन्त्य गर्नु थियो । त्यसपछि अमेरिकाले इरानी तेल निर्यातमाथिको केही प्रतिबन्ध आंशिक रूपमा हटाएको बताइएको छ । समुद्री सूचना कम्पनी केप्लरका अनुसार एमओयुपछि स्ट्रेट अफ होर्मुज हुँदै जाने जहाजहरूको संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ ।
हालैका दिनहरूमा तेल, तरल प्राकृतिक ग्यास, मल तथा अन्य सामग्री बोकेका जहाजहरू पनि उक्त मार्ग हुँदै गइरहेका छन् । मध्यस्थकर्ता कतार र पाकिस्तानले सोमबार जारी गरेको संयुक्त विज्ञप्तिमा अमेरिका र इरानले ‘समुद्री जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्न गलत बुझाइ रोक्ने उद्देश्यसहित’ एक सञ्चार लाइन स्थापना गरेको बताएका छन् ।
मारिस्क्स नामक समुद्री जोखिम परामर्श कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी डिमिट्रिस मानियाटिसका अनुसार हालै ‘ठूलो परिवर्तन’ देखिएको छ र धेरै जहाजहरू स्ट्रेट अफ होर्मुज प्रयोग गर्न थालेका छन् । उनका अनुसार सोमबारदेखि स्विट्जरल्याण्डमा भएको पहिलो चरणको वार्तापछि करिब ८० जहाज उक्त मार्ग पार गरिसकेका छन् । इरानको अनुमति लिएर मात्र केही जहाजहरू उत्तरी मार्गबाट यात्रा गर्न सक्छन् ।
अमेरिकी नौसेनाले पनि जहाजहरूलाई खानी तथा अन्य अवरोधबाट सुरक्षित रहने दक्षिणी मार्ग प्रयोग गर्न निर्देशन दिएको बताइएको छ । तर अझै पनि युद्धअघि जस्तो दैनिक १०० भन्दा बढी जहाजहरू पार गर्ने स्तरमा पुगेको छैन । अझै पनि सयौँ जहाजहरू खाडी क्षेत्रमा प्रतीक्षामा रहेको देखिन्छ । युद्ध सुरु हुँदा इन्धनको मूल्य अचानक बढेको थियो र अब पेट्रोलियम मूल्य कति छिटो घट्छ भन्नेमा ध्यान केन्द्रित छ ।
अमेरिकामा नियमित पेट्रोलको औसत मूल्य प्रति ग्यालन करिब ४३.९३ मा झरेको छ, जुन अप्रिलमा ४४ पुगेको थियो (यो २०२२ पछिको उच्च स्तर थियो)। तर यो अझै पनि युद्धअघिको स्तरभन्दा माथि छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बुधबार प्रमुख ऊर्जा कम्पनीहरूबारे अनुसन्धान गर्न आदेश दिएका छन् ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
