‘अमेरिकासँगको शान्ति सम्झौता इजरायलले लेबननबाट सेना फिर्ता लिएमा मात्र सम्भव’

इजरायल : इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले अमेरिकासँग हुने सम्भावित शान्ति सम्झौता सफल हुन इजरायलले लेबननमा युद्धका क्रममा कब्जा गरेका क्षेत्रबाट सेना फिर्ता लिनुपर्ने बताएका छन् । उनले भने, ‘यस युद्धका क्रममा कब्जा गरिएका लेबननी भूभागबाट इजरायली सेना नहटेसम्म युद्ध पूर्ण रूपमा समाप्त भएको मान्न सकिँदैन ।’ हेजबोल्लाहका एक सञ्चार अधिकारीका अनुसार इरानले आगामी चरणको अमेरिका–इरान वार्तामा लेबननबाट इजरायली सेना फिर्ता गराउने माग उठाउने आश्वासन दिएको छ ।

यसैबीच, जी–७ शिखर सम्मेलनमा बोल्दै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूमाथि असामान्य रूपमा आलोचना गर्दै लेबननमा ‘अझ जिम्मेवार’ बन्न आग्रह गरेका छन् । ट्रम्पले हालै बेरुतमा भएको इजरायली बम आक्रमणलाई ‘निर्दयी’ भन्दै भने, ‘हेजबोल्लाहसँग धेरै लामो समयदेखि युद्ध चलिरहेको छ र अत्यधिक मानिसहरू मारिएका छन् । कसैलाई खोजिरहेको भन्दै एउटा अपार्टमेन्ट भवन नै भत्काउनु आवश्यक हुँदैन, किनभने त्यहाँ रहेका सबै मानिस हेजबोल्लाहका हुँदैनन् ।’

उनले सिरियाली सरकारले हेजबोल्लाहलाई नियन्त्रण गर्न अझ प्रभावकारी भूमिका खेल्न सक्ने संकेत पनि गरे । यद्यपि ट्रम्पले आफू र नेतन्याहूबीच ‘अविश्वसनीय व्यक्तिगत सम्बन्ध’ रहेको बताए ।  उनले इजरायलले युद्धविराम स्वीकार गर्न अनिच्छुक देखिएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरे । ट्रम्पका अनुसार अमेरिकाले इरानसँग गरेको ६० दिने युद्धविराम सम्झौतालाई लेबननमा इजरायलका गतिविधिले जोखिममा पार्न सक्छ । 

उनले भने, ‘अमेरिका र मेरो समर्थनबिना इजरायल रहँदैनथ्यो, किनभने मैले जस्तो गर्ने अर्को कुनै राष्ट्रपति तयार थिएन ।’ ट्रम्पले इजरायलले इरानसँग सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर हुनुभन्दा दुई घण्टा अघि बेरुतमा आक्रमण गरेको कुरा आफूलाई मन नपरेको पनि बताए । मंगलबार इजरायली ड्रोन आक्रमणमा लेबननमा कम्तीमा चार जनाको मृत्यु भएको थियो । स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार एउटा ड्रोनले गाडीलाई निशाना बनाएपछि घटनास्थलमा मानिसहरू भेला हुँदा दोस्रो आक्रमण गरिएको थियो ।

युरोपेली नेताहरूले पनि प्रस्तावित शान्ति योजनाको दीर्घकालीन स्थायित्वबारे चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । अरब मुलुकहरूले इरानले आणविक हतियार नबनाउने प्रतिबद्धता पूरा गरेमा उसको अर्थतन्त्रमा करिब ३०० अर्ब डलर लगानी गर्ने प्रस्तावबारे छलफल भइरहेको छ । अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सका अनुसार यो लगानी तब मात्र कार्यान्वयन हुनेछ जब इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम समाप्त गरेको र अन्तर्राष्ट्रिय निरीक्षणका लागि पूर्ण रूपमा खुला भएको प्रमाणित हुनेछ ।

फ्रान्सका राष्ट्रपति एमानुएल म्याक्रोले पनि इरानको ब्यालिस्टिक मिसाइल कार्यक्रममाथि थप प्रतिबन्ध आवश्यक रहेको बताएका छन् । सम्झौताको पूर्ण विवरण अझै सार्वजनिक गरिएको छैन । तर इरानी स्रोतहरूका अनुसार यसले इरानलाई शान्तिपूर्ण प्रयोजनका लागि आवश्यक स्तर (३.६७ प्रतिशत) सम्म युरेनियम संवर्द्धन गर्ने अधिकार कायम राख्ने व्यवस्था गरेको छ, जुन तेहरानको प्रमुख ‘रेड लाइन’ मानिन्छ ।