राजनीतिक आकाशमा कहिलेकाहीँ आवाजभन्दा सन्नाटा धेरै गहिरो हुन्छ। सन्नाटा—जो केवल मौनता होइन, त्यो एक प्रकारको संकेत हो; समयको चेतावनी हो। आज नेपाली कांग्रेसभित्र देखिएको यही सन्नाटा केवल संगठनको आन्तरिक अवस्थामात्र होइन, यो समयले सोधेको महत्वपूर्ण प्रश्न पनि हो। यो सन्नाटा केवल संगठनात्मक कमजोरीको संकेत होइन—यो समयसँगको संवाद हराउँदै गएको एउटा गम्भीर संकेत हो। यो सन्नाटा, त्यो मौनता हो जुन विचार हराएपछि जन्मिन्छ, जुन आत्मविश्वास कमजोर भएपछि फैलिन्छ, र जुन नेतृत्वले आफ्नै छायासँग डराउन थालेपछि गहिरिन्छ।
कुनै समय थियो—जब कांग्रेस केवल एउटा पार्टी थिएन, एउटा चेतना थियो। जनताको आशा, आन्दोलनको आत्मा र परिवर्तनको प्रतीक थियो। तर आज, त्यही चेतना आफ्नै इतिहासको भारी बोक्दै थाकेको देखिन्छ। इतिहासले दिएको गौरवलाई वर्तमानले बोझमा रूपान्तरण गरिदिएको छ। र यहीँबाट सुरु हुन्छ— सन्नाटाको वास्तविक कथा र राजनीतिक रूपमा, यो सन्नाटा खतरनाक छ। किनकि खाली स्थान सधैं भरिन्छ—या त नयाँ विचारले, या त गलत शक्तिले। यदि कांग्रेसले आफ्नो मौनता तोडेन भने, त्यो खाली स्थान अरूले भरिदिनेछ। र त्यो दिन, कांग्रेसले गुमाउने केवल सत्ता होइन— पहिचान हुनेछ।
हुन त राजनीतिमा मौनता कहिलेकाहीँ रणनीति हुन्छ, तर लामो समयको मौनता प्रायः कमजोरीको प्रतीक बन्छ। कांग्रेस, जुन इतिहासमा आन्दोलनको आवाज थियो, आज आफ्नैभित्रको आवाज सुन्न डराइरहेको जस्तो देखिन्छ। यो सन्नाटा— के असन्तुष्ट कार्यकर्ताको दबिएको चिच्याहट हो ? के नेतृत्वप्रतिको अविश्वासको ध्वनि हो ? के भविष्यप्रतिको अन्योलताको छायाँ हो ? नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा कांग्रेस केवल पार्टी थिएन— एक आन्दोलन, एक चेतना, एक सपना थियो। तर आज प्रश्न उठ्छ—के त्यो चेतना अझै जीवित छ ? कि त्यो केवल भाषणका शब्दहरूमा सीमित भइसकेको छ ? इतिहासले दिएको गौरव यदि वर्तमानमा मार्गदर्शन बन्न सकेन भने, त्यो केवल स्मृतिको संग्रहालयमा थन्किन्छ। कांग्रेस अहिले त्यही द्वन्द्वमा छ— इतिहासको गौरव र वर्तमानको द्वन्द्व। राजनीति तब मात्र सार्थक हुन्छ जब त्यो जनताको जीवनसँग जोडिन्छ। तर आज कांग्रेसको सन्नाटा जनताबाट टाढिएको दूरीको संकेत हो।
जनता प्रश्न गर्छन्, किन आवाज उठ्दैन जब अन्याय हुन्छ ? किन मौनता देखिन्छ जब देशले स्पष्ट दिशा खोजिरहेको हुन्छ ? यो दूरी केवल संगठनको समस्या होइन, यो लोकतन्त्रको कमजोरी पनि हो। के कांग्रेसले बिर्सिएकै हो– सामाजिक दायित्व र जनतासँगको सामीप्यता ? राजनीतिक दलहरूको वास्तविक परीक्षा सत्तामा होइन, वैचारिक मूल्यमा हुन्छ। कांग्रेस आज एउटा गहिरो दार्शनिक मोडमा उभिएको छ कि उसले सत्ता बचाउने कि सैद्धान्तिक मूल्य जोगाउने ? अब परिस्थितिसँग सम्झौता गर्ने कि सिद्धान्तमा अडिग रहने ? सन्नाटा यही द्वन्द्वको परिणाम हो। जब विचार र स्वार्थबीच टकराव हुन्छ, तब शब्दहरू हराउँछन्।
समय सधैं निष्पक्ष हुन्छ। उसले कसैलाई पर्ख्रदैन, कसैलाई माफ पनि गर्दैन। आज समयले कांग्रेससँग केही गम्भीर प्रश्न सोधिरहेको छ, के तपाईं फेरि जनताको भरोसा जित्न सक्नुहुन्छ ? के तपाईं आफ्नो भित्री विभाजनलाई समाधान गर्न सक्नुहुन्छ ? के तपाईं इतिहासको जिम्मेवारीलाई वर्तमानमा उतार्न सक्नुहुन्छ ? यदि यी प्रश्नहरूको उत्तर मौनतामा हरायो भने त्यो केवल पार्टीको हार हुने छैन। त्यो लोकतान्त्रिक आशाको हार हुनेछ। तर कांग्रेसभित्रको मौनताले यी प्रश्नहरूबाट भागिरहेको आभास दिन्छ। जस्तो लाग्छ, पार्टी आफ्नो अस्तित्वको गहिरो आत्मसमीक्षाबाट डराइरहेको छ। कार्यकर्ताले प्रश्न सोध्न छोडेका छन् र नेतृत्वलले जवाफ दिन छोडेको छ। सामाजिक रूपमा, जनताले पार्टीमा आफ्नो आवाज खोज्छन्। जब पार्टी नै मौन हुन्छ, तब जनताको भरोसा पनि हराउँछ।
लोकतन्त्र केवल चुनावले टिक्दैन। यो निरन्तर संवादले टिक्छ। र त्यो संवाद हराएको बेला, लोकतन्त्र पनि औपचारिकतामा सीमित हुन्छ। यस्तो अवस्थामा, संगठन जीवित देखिए पनि, भित्रबाट मृतप्रायः भइसकेको हुन्छ। कुनै पनि संस्था तब कमजोर हुन्छ जब उसले आफूलाई पूर्ण ठान्छ। पूर्णता नै पतनको सुरुवात हो। कांग्रेसले यदि आफ्नो विगतलाई मात्र सत्य मानेर वर्तमानलाई बेवास्ता गर्छ भने, त्यो इतिहासप्रति पनि अन्याय हो। किनकि इतिहास केवल सम्झनाको विषय होइन, यो जिम्मेवारी पनि हो।
सन्नाटा कहिलेकाहीँ आवश्यक हुन्छ, आत्ममन्थनका लागि। तर त्यही सन्नाटा स्थायी भयो भने, त्यो पतनको सुरुवात हुन्छ। कांग्रेसले अब निर्णय गर्नैपर्छ, सन्नाटामा हराउने कि आवाज बनेर उठ्ने। सन्नाटालाई तोड्न पहिले स्वीकार गर्नुपर्छ, हामी मौन छौं। आत्मालोचना बिना सुधार सम्भव छैन। नेतृत्वले सुन्न सिक्नुपर्छ, कार्यकर्ताले बोल्न साहस गर्नुपर्छ र संगठनले विचारलाई पुनर्जीवित गर्नुपर्छ। समय कसैको प्रतीक्षा गर्दैन।
समयसँग हिँड्न नसक्नेहरू इतिहासमा हराउँछन्। कांग्रेस आज एउटा मोडमा छ। जहाँ उसले निर्णय गर्नुपर्छ– के ऊ आफ्नो सन्नाटामै हराउने हो ? कि आफ्नो आवाज फेरि खोज्ने हो ? किनकि मौनता कहिल्यै समाधान हुँदैन, यो केवल समस्याको गहिराइ हो। राजनीति केवल सत्ता होइन– यो जनताको विश्वास हो, यो समयको उत्तर हो, यो भविष्यको जिम्मेवारी हो। र सन्नाटा तोड्न नसक्ने राजनीति, इतिहासमा केवल एउटा मौन अध्याय बन्न पुग्छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
